تبلیغات
نوشیدنی ها - وضعیت تولید نوشابه در کشور از نظر وزارت صنایع0(1)
 
نوشیدنی ها
درباره وبلاگ


نعره شیر خانه چوبی را ویران نمی کند من از سکوت موریانه باید می ترسیدم...

مدیر وبلاگ : محمد باباپور
مطالب اخیر
نویسندگان
پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
مقدمه :
اختلاف آب وهوائی وسلیقه ، نوشابه را به یکی از کالاهای پرمصرف تبدیل نموده است ، این
کالااز نیمۀ دوم اردیبهشت ماه الی نیمه اول شهریور ماه بیشتر ین تقاضا را دارد که هرسال
معمولأ درمدت یادشده تولید وتوزیع این محصول با مشکلاتی مواجه می شود . بالاخص در
مناطق محروم که فاقد واحد تولیدی می باشند موقعیت جغرافیائی کشور ایران به نحوی است که اکثرنقاط کشور بیش از 7 ماه ازسال دارای
آب وهوای گرم می باشد . درخلال سال و درگرمترین فصل دما دربرخی ازنقاط کشور حتی به
بیش از 50 درجه سانتیگراد می رسد . هرچند تنوع آب وهوائی در ایران بسیار می باشد ، لیکن
بیشتر مناطق کشور گرم است . بنابراین افزایش جمعیت وبه دنبال آن دمای هوا موجب شده
که نیاز مصرف نوشابه راشدیدأ افزایش دا ده که این افزایش سریع تقاضا برای این کالا درطی
این مدت نشانگر کشش آن دربازارمصرف می باشد، که نتیجتأ صنعت نوشابه سازی درکشور
درچندسال اخیر ازروند مطلوبی برخورداربوده است .
درضمن تولید کنندگان از طعم های مختلف قابل مصرف استفاده نمودند . وهمین تنوع یکی از
دلایل عمدۀ درمورد عمومیت پیدا کردن مصرف نوشابه به عنوان یک کالای مصرفی
گردید. یکی دیگر از دلایل آن چگونگی دردسترس بودن محصول می باشد . بطوریکه می
توان به سهولت آن رادر رستورانها ، مغازه ها ، سوپرمارکت ها وغیره تهیه نمود . از عمده
دلایل افزایش مصرف این محصول ، روشهای بازاریابی وبسته بندی های متنوع جدید بوده
است .بعنوان مثال : دستگاه های پرکن بصورت اتوماتیک اختراع شد ونوشابه های
گازداردرسال 1954 درلیوان یکبار مصرف به مصرف کننده عرضه شد.
همزمان با رشد ورقابت در صنعت نوشابه سازی بهبود مستمر کیفیت بعنوان یک الزام برای
بنگاهها مطرح وتلاش روز افزون بعمل آمد . تا کیفیت محصول وبسته بندی آن را تاحد ممکن
ارتقاء دهد .درحال حاضر صنعت نوشابه سازی کشور آمریکا رکورددار جهان محسوب می شود .
ودرتمامی نقاط دنیا شعبه دارد.
تاریخچه :
5
باوجود آنکه آشامیدنی های حاوی گازکربنیک مانند آب معدنی ها ، آب چشمه ها قرنها
مورداستفاده بوده است ، ولی گسترش آن عملأ ازسال 1865 میلادی شروع شده است به
عبارتی توسعه اززمانی آغاز شدکه دانشمندان به کیفیت گازداربودن آبهای معدنی علاقه
مندشدندوسعی نمودنددر این موردتحقیقاتی انجام دهند . البته توجه دانشمندان به
وجودگازدرآبهای معدنی وکوشش برای تولیدآن بطریق مصنوعی به قرن شانزدهم دراروپامربوط
میشود.درابتدای قرن هفدهم بخاری بصورت حباب درآبهای معدنی داخل می نمودند که بانام
جدیدگازیاهوای محبوس شده شناخته شد .درسال 1772 اولین مقاله توسط یک نفر انگلیسی
بنام ژوزوف بریست ی ارائه گردیدکه درآن چگونگی تزریق گازرادرآب متذکرگردیده بود . البته
اونمی توانست گازرا تولیدکندولذا ازقسمت بالای خمره هاجمع آوری واستفاده می کرد.
ایدۀ تهیه وتولیدنوشابه های غیرالکلی گازدار بصورت بهداشتی ودربسته بندی مطمئن نخستین
بارتوسط "جان پمبرتون " درشهرآتلانتا درسال 1886 جامه عمل پوشید.نام محصول
کوکاکولاوفروش آن 6 بطر درروزبود .واکنون پس ازگذشت 121 سال نوشابه درانواع مختلف
طعم ومزه وهمچنین دربسته بندی های متنوع ،روزانه صدها میلیون بطر درسراسر دنیاتولید
وعرضه میشود.
دراواخر قرن نوزدهم یک داروساز بنام براده ام درشمال کارولینا نوشابه ای تولید می کردکه
مردم آن رابنام نوشابۀ برادهام می شناختند . ولی خود برادهام نام تجارتی پپسی کولا رابرای
این نوشابۀ انتخاب نمود . درسال 1915 آقای برادهام پپسی کولا را به 280 تولید کننده نوشابه
عرضه کرد. وبعد از سال 1930 موفقیتی درجهان کسب نمود.
بتدریج فروش بین المللی پپسی کولا همچون کوکاکولا افزایش یافت . این شرکت اولین سازنده
عصاره ای بودکه پپسی کولای رژیمی را به بازار عرضه نمود . سپس با گسترش وپیشرفت
تکنولوژی ، مصرف نوشابه های گازدار افزایش یافت .
اولین واحد نوشابه سازی درکشور ش رکت ساسان می باشد که در سال 1334 احداث گردیده
است . این واحد در حال حاضر تحت پوشش دفتراقتصادی جامعه الزهرا می باشد . بعد از آن
واحدهای گروه زمزم در اکثر استان های کشور و شرکت سینالکو در تهران به بهره برداری
رسیدند.
6
تعریف نوشابه گازدار ازنظر استاندارد :
نوشابه های گازدار، نوشابه هائی هسنتد که ازاختلاط آب قابل شرب ، گازکربنیک ، عصاره ،
شکرویاسایرشیرین کننده های طبیعی ، موادافزودنی مجاز ، موادنگهدارنده ، با نسبت های
مشخص تشکیل شده باشد.
-1 وضعیت موجود درکشور :
صنعت نوشابه با سابقه ای بیش از 50 سال و حضور بیش از 132 واحد تولید ی و ظرفیت
4 میلیارد لیتر درسال نوشابه های گازدارغیرالکلی در سطح کشور علاوه بر جذب / اسمی 3
اشتغال بخش قابل توجهی از نیروی کار در بخشهای صنعتی، بازرگانی و خدمات، از جنبه تولید
نیز به عنوان یکی از کالاهای مصرفی در مباحث اقتصادی، اجتماعی حائز اهمیت می باشد .
تعداد محدودی ازاین واحدها تحت لیسانس بوده ومابقی بصورت مستقل عمل می نمایند.
یکی ازصنایعی که درسنوات گذشته باتوجه به سرمایه گذاری های انجام شده توسعه مناسبی
درکشور داشته ، شرکت های تولید کننده نوشابه می باشند که ازمهمترین آنها می توان ب ه
گروه نوشابه سازی زمزم ایران ، ساسان ، خوشگوار ، ارم ، ونوشاب و غیره اشاره نمود که این امر
درایجاد اشتغال ، افزایش تولید ناخالص داخلی ، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص داخلی ، توسعه
صادرات غیرنفتی ، افزایش درآمدهای مالیاتی ( غیرمستقیم ) دولت ، سهم به سزائی را ا یفاء
نموده است.
مواد اولیه :
، % 0 درصد ،عصاره 1 / شکر بمیزان 11 % ، اسیدسیتریک وسایراسیدهای خوراکی حدود 12
0 درصد ، گاز انیدرید کربنیک / موادافزودنی ازقبیل کافئین، بنزوئات ، رنگ های خوراکی 1
8 گرم درلیتر ) ، مابقی آب . (بشرح ج دول زیرو - 0 درصد ، ( 10 /8– بمیزان 1 (CO2)
قیمت های آن )
7
ماده اولیه قیمت مواداولیه میزان درصد
11 شکر 4400
1 عصاره 10400
0/ 12 اسید سیتریک 8900
1 گازانیدرید کربنیک 2000
0/1 مواد افزودنی 25000
اخیراً توسط بعضی از واحدهای تولیدی نوشابه های گازدارآبمیوه ای تولید می گرددکه حاوی
3درصد کنسانتره انواع میوه می باشند.
-1-1 مواد اولیۀ بسته بندی :
توسط شرکت پتروشیمی به صنایع PET درحال حاضر میزان 80 هزار تن سهمیه مواد اولیه
تخصیص ودراختیار آنان قرار می گیرد . عمده PET تولیدکنندگان ظروف یکبار مصرف
تولیدکنندگان ظروف یادشده واح دهای نوشابه سازی می باشند . که ظروف یکبار مصرف
1 لیتری و 2 لیتری تولید می نمایند. / 0 لیتری ، 1 لیتری ، 5 / موردنیازخودرادراندازه های 5
کارخانجات زمزم ، بهنوش ، نوشاب علاوه بر تولید نوشابه های گازدار بصورت بطر شیشه ای و
280-300 نیزتولیدوبه بازارعرضه می cc درظروف قوطی آلومینیومی PET بطریکبار مصرف
نمایند. واحدهای جدیدالاحداث بدلیل سهولت بسته بندی ، توزیع ، حمل ونقل ورعایت نمودن
بسته بندی وعرضه PET مسائل بهداشتی محصولات تولیدی خودرا درظروف یکبار مصرف
یک لیتری 30 گرم می باشد. PET می نمایند. وزن تقریبی هر یک عدد ظروف یکبار مصرف
به تفکیک استانها : PET لیست واحدهای تولیدی ظروف یکبار مصرف
نام استان ظرفیت اسمی واحد سنجش تعداد واحد
آذربایجان شرقی 13794 تن 20
8
نام استان ظرفیت اسمی واحد سنجش تعداد واحد
5 = آذربایجان غربی 2365
4 = اردبیل 5505
10 = اصفهان 9731
28 = تهران 46527
1 = چهارمحال بختیاری 3000
7 = خراسان رضوی 4066
1 = زنجان 388
3 = سمنان 1950
4 = سیستان وبلوچستان 2855
6 = فارس 5613
13 = قزوین 16926
11 = قم 7922
1 = کردستان 1320
7 = کرمان 6512,2
9 = کرمانشاه 10690
4 = کهکیلویه وبویراحمد 1549
3 = گلستان 645
4 = گیلان 8865
3 = لرستان 19780
18 = مازندران 38327
6 = مرکزی 8439,5
1 = هرمزگان 300
1 = همدان 700
9
نام استان ظرفیت اسمی واحد سنجش تعداد واحد
4 = یزد 1360
174 = جمع 217180
وضعیت تولید ومصرف سرانه نوشابۀ گازداردرایران :
2 میلیارد لیتر درسال / میزان تولید نوشابه های گازدار غیرالکلی درکشورحدود 4
ومصرف سرانه نوشابه درکشور 33 لیتر می باشد.
نوع تولید تعداد
واحد
ظرفیت اسمی (هزارلیتر
درسال)
تولیدسال 85
(هزارلیتر )
درصدتغییربه
سال 1384
4/3 2400 4319 نوشابه گازدار 132
وضعیت جهانی تولید و مصرف نوشیدنی ها :
نوشیدنی ها به گروه های مختلفی طبقه بندی می شون د که اصطلاحأ تحت
اطلاق شده ومجموعه ای از نوشیدنی ها شامل نوشابه های گازدار ، آب Soft Drinks عنوان
بسته بندی شده ، آبمیوه ها و نکتارها ونوشابه های انرژی زا و ....... باستثنای نوشابه های
516 میلیارد / الکلی را دربرمی گیرد . مصرف جهانی انواع نوشیدنی ها درسال 2006 برابر با 6
لیتر با متوسط مصرف سرانه 79 لیتر بوده که تفکیک مصرف سرانه جهانی برخی از کشورها در
جدول شماره ( 1 ) ارائه شده است .
10
جدول 1 – میزان مصرف انواع نوشیدنی ها دربرخی ازکشورهای جهان درسال 2006
کشور مصرف ( میلیارد لیتر ) مصرف سرانه ( لیتر )
237 14/ انگلیس 3
281 12/ اسپانیا 3
243 14/ فرانسه 7
280 22/ آلمان 7
259 14/ ایتالیا 9
57 7/ روسیه 9
389 116/ آمریکا 6
244 97/ کشورهای اروپائی غربی 4
79 513/ جهان 6
بوده که میزان ( Carbonated Soft Drinks ) یکی از انواع نوشیدنی ها، نوشابه های گازدار
196 میلیارد لیتر با متوسط سرانه 30 لیتر بوده است . / مصرف آن درسال 2006 حدود 17
37 درصد در سال مذکور بوده / سهم نوشابه های گازدار از کل نوشیدنی های مصرفی جهان 9
که سالهای اخیر با جایگزینی سایر نوشیدنی ها بالاخص درکشور های توسعه یافته در حال
کاهش است . در جدول شماره ( 2) میزان مصرف برخی از کشور های جهان آورده شده است .
جدول 2 – میزان مصرف انواع نوشابه های گازدار دربرخی از کشورهای جهان در سال 2006
کشور مصرف ( میلیارد لیتر ) مصرف سرانه ( لیتر )
99 5/ انگلیس 97
95 4/ اسپانیا 16
40 2/ فرانسه 42
78 6/ آلمان 32
11
کشور مصرف ( میلیارد لیتر ) مصرف سرانه ( لیتر )
52 2/ ایتالیا 99
19 2/ روسیه 63
192 57/ آمریکا 55
73 29/ کشورهای اروپای غربی 14
30 196/ جهان 18
Pepsi ، Coca Cola 10 برند برتر جهانی در زمینه تولید نوشیدنی ها متعلق به چهار کشور
می باشد که ارزش برند های آنها درسال 2006 Nestle، Cadbury Schweppes ، co
بشرح جدول ( 5 ) آورده شده است.
جدول 5- برندهای برترجهان در زمینه تولید نوشیدنی ها درسال 2006
ردیف نام برند شرکت
ارزش برند(میلیون
دلار)
درصدتغییر
نسبت به سال
قبل
The Coca Cola Coca cola 1
Co
%7 34958
%6 9685 Pepsico Inc Pepsi Cola 2
Diet 3
Coke/Cocacola
light
The Coca cola
Co
%6 9177
-%12 2930 The Cocacola Co Fanta 4
-%15 2456 The Cocacola Co Sprite 5
-%11 2072 Pepsico Inc Diet Pepsi 6
Cadbury Dr. Pepper 7
Schweppes
-%1 1885
%24 1879 Pepsico Inc Mountain Dew 8
%1 962 Pepsico Inc 7 UP 9
%40 823 Nestle SA Nestea 10
استاندارد :
نوشابه های گازدار غیرالکلی و همچنین نوشابه های گازدار محتوی آبمیوه مشمول اجرای
اجباری استاندارد ملی بوده وشماره های استاندارد آن 1250 - تحت عنوان ویژگی های
نوشابه های گازدار - تجدید نظر 2 و 1249 – نیزتحت عنوان روش های آزمون نوشابه های
غیرالکلی گازدار می باشد. لیست کامل استانداردهای تدوین شده نوشابه درپایان گزارش
پیوست می باشد.
بشرح ذیل میباشند: ( R & D ) واحدهای نوشابه سازی که دارای بخش تحقیق وتوسعه
کارخانجات زمزم ایران ، بهنوش ایران ، زمزم گرگان ، زمزم آذربایجان ، نوشاب دارای بخش
تحقیق وتوسعه می باشند.
وابستگی صنعت نوشابه سازی به واردات :
انواع عصاره نوشابه ازقبیل : عصاره کولا ، پرتقالی ، لیموئی
- موادافزودنی مجاز : اسید سیتریک ،اسید فسفریک
- مواد نگهدارنده : اسید اسکوربیک ، اسید بنزوئیک
- مواد معطر کننده : وانیل ، اسانس های مختلف
مالکیت :
عمدتاٌ و احدهای تولیدی نوشابه مربوط به بخش خصوصی بوده ، ( 76 % بخش خصوصی )
باستثنای کارخانجات گروه زمزم که تحت پوشش بنیادمستضعفان وگروه خوش طعم تحت
پوشش دفتر اقتصادی سازمان تبلیغات اسلامی وکارخانجات نوشابه سازی ساسان وخوش نوش
که وابسته به دفتراقتصادی جامعه الزهرا می باشند..( 24 % بخش عمومی )
قدمت کارخانجات :
14
سیس گردید که بعدأتحت Ĥ اولین واحد نوشابه گازدارغیرالکلی بنام کانادادرای درسال 1334 ت
پوشش شرکت ساسان قرار گرفت .
قدمت کارخانجات با بیش از 50 سال 3 واحد
قدمت کارخانجات با بیش از 30 سال 7 واحد
قدمت کارخانجات با بیش از 15 سال 12 واحد
قدمت کارخانجات کمتر از 15 سال 110 واحد
تناسب ظرفیت کارخانجات بامیزان تولید :
وا حدهای تولید نوشابه بطور میانگین حدود 56 درصد ظرفیت اسمی خود راتولید می نمایند .
در صورت افزایش تقاضای جامعه برای مصرف نوشابه کارخانجات موجود توان پاسخگوئی به نیاز
را دارند.
ارزش افزوده :
براساس سالنامه آماری کشور ارزش دادۀ صنایع نوشابه سازی درسال 1383 بمیزان
1879291 میلیون ریال ، ارزش ستاندۀ آن 3188793 میلیون ریال و ارزش افزوده آن
41 می باشد . این درحالیست که / 1309502 میلیون ریال ودرصدارزش افزوده به می زان 1
8 درصد می باشد. / سهم ارزش افزوده درصنایع غذائی 8
نوع و میزان انرژی مصرفی درصنعت نوشابه سازی : (میلیون ریال )
نوع انرژی مصرفی کل صنعت صنایع غذائی صنعت نوشابه
23 1511 نفت سفید 15977
9135 74139 گازوئیل 382482
2069 129301 گازطبیعی 1773497
1176 8467 گاز مایع 128489
1398 26305 بنزین 127536
بررسی صنعت نوشابه سازی بلحاظ سازگاری زیست محیطی :
علیرغم اینکه اکثر کارخانجات تولیدی صنایع غذائی ازمیزان بالای آلودگی های آلی وبیولوژیکی
برخوردار می باشد ، ولی صنعت نوشابه سازی نسبت به سایر صنایع غذائی حداقل آلودگی
15
زیست محیطی رادربردارد . فاضلاب واحدهای نوشابه سازی عمدتأ مربوط به شستشوی ماشین
آلات خطوط تولید وهمچنین شستشوی بطری های شیشه ای برگشتی ازبازارو چندبار مصرف
می باشد . باتوجه به اینکه اکثر کارخانجات خطوط تولیدی خودرا از بطرشیشه ای به ظروف
تغییرداده اند ، لذابه تناسب آن حجم فاضلاب تولیدی واحدها نیز به حداقل PET یکبار مصرف
هم مشکلات PET رسیده است . هرچند تولید وبسته بندی نوشابه در ظروف یکبار مصرف
زیست محیطی قابل توجهی را به دنبال داشته است .
واحدهائیکه دارای خطوط تولیدوبسته بندی نوشابه در بطری های شیشه ای می باشند ، مجهز
به سیستم تصف یۀ فاضلاب چند مرحله ای بوده که دراین روش ته نشینی اولیه جهت جداسازی
مواد معلق حاصل از شستشوی بطری ها صورت می گیردوسپس باهوادهی وته نشینی قابلیت
بازیافت آب شستشووبرگشت پذیربودن آن درآبیاری کشاورزی وشستشووغیره مورد استفاده
مجددقرارمی گیرد .بدین ترتیب می توان حجم فاضلاب صنعتی تولید شده را به میزان قابل
توجهی کاهش داد.
اشتغال :
در واحدهای تولیدی نوشابه 17859 نفر بصورت مستقیم در امرتولید و 50 هزارنفر بصورت
غیرمستقیم در قسمت های پخش ، توزیع ، فروش اشتغال دارند.
براساس سالنامۀ آماری سال 1383 کشور ، اشتغال واحد های صنعتی بیش از 10 نفر
کارکنان 1076693 نفر و اشتغال اینگونه واحدها درصنایع غذائی ، 162332 نفر می باشد .
بدین ترتیب
1درصد و نسبت به صنایع غذائی / سهم اشتغال کارخانجات نوشابه سازی به کل صنعت 65
حدود 11 درصد می باشد.
شاغلین ازنظر جنسیت ، 97 % مرد و 3% زن می باشند.وازنظرنوع فعالیت 67 %دربخش تولید و
همچنین 33 % مابقی دربخش غیرتولیدی مشغول فعالیت می باشند.
کارگران تولیدی بلحاظ مهارت نیز 35 % ساده ، 25 % ماهر ، تکنسین 4,1 درصد، مهندس 2,9
درصدراشامل می شود.
16
ترکیب نیروی انسانی بلحاظ تحصیلات :
ترکیب نیروی انسانی دراین بخش از صنعت به لحاظ تحصیلات به صورت زیر می باشد:
3درصد بی سواد و 97 درصد با سواد بوده که شامل :
کمتر از دیپلم 55 درصد
دیپلم 30 درصد
فوق دیپلم 4 درصد
لیسانس 7 درصد
فوق لیسانس 3,9 درصد
0 درصد / دکترا 1
وضعیت تعرفه :
نوشابه های گازدار غیرالکلی مشمول فصل 22 کتاب مقررات صادارت و واردات بوده وتحت
( تعرفه 22021000 و 22029000 با حقوق ورودی 60 درصد می باشد. ( سال 1385
نام کالا شماره تعرفه درصد حقوق ورودی
60 نوشابه گازدارغیرالکلی 22029000 و 22021000
واردات و صادرات :
ارزش واردات نوشابه های غیر الکلی درجهان از ، ITC براساس آمار مرکز تجارت بین المللی
1 برابر ارزش / 9 میلیارد دلار در سال 2005 رسیده که مؤید 7 / 5/5 میلیارد دلار درسال 2001 به 5
صادرات نوشابه ها ی غیر الکلی درجهان نیز درمدت مذکور از رشد مشابهی ب رخوردار بوده بطوریکه از
10 میلیارد دلار در سال 2005 رسیده است.آمار مربوط به ارزش / 5/7 میلیارد دلاردرسال 2001 به 2
واردات وصادرات کشورهای عمده درجداول 3و 4 ارائه گردیده است .
درایران نیز میزان واردات نوشابه های گازدارغیرالکلی در سال 1385 حدود 25751 هزار لیتر
79/ 10 میلیون دلاردرسالجاری بوده وصادرات آن نیز 87853 هزار لیتروبه ارزش 2 / وبه ارزش 9
17
250 – 2000cc PET 330 وبطر cc میلیون دلار دربسته بندی های قوطی آلومینیومی
بوده و به مقاصدکشورهای همجوار صادرگردیده است . ( براساس جدول زیر )
میزان واردات
وصادرات
مقدار (هزارلیتر ) ارزش (میلیون
دلاری )
میانگین قیمت
(دلار/هزارلیتر)
واردات نوشابه
گازداردرسال 85
423 10/9 25751
صادرات نوشابه
گازداردرسال 85
902 79/2 87853
جدول شماره 3 – کشور های عمده وارد کننده نوشابه های غیرالکلی طی سالهای
2004 – 5
واردات ( میلیون دلار )
کشور
2005 2004
1470 1/ آمریکا 281
954 انگلیس 832
728 آلمان 720
615 بلژیک 592
562 فرانسه 547
520 هلند 516
9554 جهان 8740
جدول شماره 4-کشورهای عمده صادرکننده نوشابه های غیرالکلی طی
2004- سالهای 5
18
کشور صادرات ( میلیون دلار )
2005 2004
1660 اتریش 1465
1373 فرانسه 1357
809 آلمان 1017
731 بلژیک 676
706 هلند 701
481 آمریکا 414
10245 جهان 9654
کارآئی ( نرخ بهره برداری ) :
در مجموع از 56 % ظرفیت واحدهای موجود نوشابه سازی کشور بهره برداری شده است . که
2 میلیارد لیتر بوده است. / بیشترین میزان تولید مربوط به سال 1385 بوده ومیزان آن 4
بهره وری نیروی کار:
بهره وری نیروی کار در صنعت نوشابه سازی با توجه به میزان ارزش افزودۀ آن ( 1309502
73 میلیون ریال به ازای هر / میلیون ریال ) وتعداد اشتغالزائی آن ( 17895 نفر ) به مقدار 2
نفربرآورد گردیده است .
استفاده از حساب ذخیره ارزی :
تعداد 11 واحد تولیدی نوشابه گازدار دراستانهای مختلف کشور جهت اجرای طرح های توسعۀ
55 میلیون دلار از تسهیلات حساب / خود و واردات ماشین آلات خطوط تولیدی جمعأ بمیزان 3
ذخیره ارزی استفاده نموده اند.
ردیف نام واحد استان مبلغ ارز ( دلار )
1 خوشگوار مشهد خراسان 3763811
19
2 صنایع غذائی ایران مازندران 3997000
3 شرکت دزنوش خوزستان 5357076
4 ساسان تهران 1043201
5 خوشگوار تهران 12115116
6 چشمه نوشان خراسان خراسان 1955488
7 ساسان تکمیلی تهران 714897
8 صنایع غذائی نوشگوارخراسان گلستان 3050670
9 خوشگوار آذربایجان آذربایجان شرقی 1326398
10 آبمعدنی رباط زاگرس لرستان 12117451
11 زمزم گرگان گلستان 883939
جمع 55325047
: ( ISIC ) کد آیسیک
انواع نوشابه های گازدار ( غیر الکلی ) 15541110 می باشد. ISIC کد
وضعیت تکنولوژی ماشین آلات :
عمده ماشین آلات خطوط تولید صنعت نوشابه سازی به استثنای مخازن ذخیره ، پاستوریزاتور،
هموژنیزاتور، لیبل زنی ، شیرینگ وارداتی بوده وکمپانی های سازنده ماشین آلات این خطوط ،
عبارتند از :
(DAWSON) آمریکا ) و ) MAYER آلمان ) و ) H&R - SEN -KHS-KRONS
%80 Ĥ ایتالیا ) می باشد . عمرمفیدماشین آلات این صنعت 10 سال بوده وتقریب ) SBC-AVE و
ماشین آلات کارخانجات به روز بوده وازتکنولوژی مدرن دنیابرخوردار می باشند.
و PET لیست ماشین آلات خطوط تولیدی نوشابه وبسته بندی بطر شیشه ای وبطر
تولید عصاره نوشابه :
20
بطر ی خالی کن ، بطری شو ی ، دستگاه کنترل چشمی بطر (خالی – پر ) ، فیلر ، دربندی ،
وبطری پرکن PET کربوکولر ، فلومیکس ، مخازن ذخیره ، مخازن فرمولاسیون ، بطری ساز
. CO آن. هموژنیزاتور ، پاستوریزاتور ، فیلتراسیون ،دستگاه تولید گاز 2
واحدهای مشکل دار ( بحرانی ) :
- شرکت جهان کولا مستقر دراستان فارس تقاضای استمهال بدهی واستفاده ازتسهیلات
بانکی را نموده بود ، جهت بررسی به کمیته مربوطه ارجاع گردیده است .
- شرکت زاگرس نوش مسقردربروجرد ، تقاضای استمهال بدهی بمدت 2 سال نموده
بودکه به تصویب کمیسیون ذیربط رسیده است .
- شرکت ساسان مستقر در استان ته ران تقاضای بیست میلیارد ریال وام وهمچنین
استمهال بدهی به بانک ووزارت امور اقتصادی ودارائی بمدت 2 سال را نموده بود که
ازطریق سازمان صنایع ومعادن استان تهران جهت بررسی به کمیته مربوطه منعکس
گردیده است .
قیمت محصول :
بطور میانگین قیمت نوشابه های گازدار غیرا لکلی برای مصرف کننده درسالجاری برای
250 بین – 330cc 5000 ریال بوده ، وبرای بطرهای – 1 لیتری 6000 / هربطر 5
2000 ریال وقوطی 330 سی سی آلومینیومی 3500 ریال می باشد. – 2500
نگاه آینده نگارانۀ صنعت نوشابه سازی :
2/ پیش بینی شده میزان مصرف نوشیدنی های برپایه مواد طبیعی دراروپا درسال 2009 به 1
میلیارد دلار بالغ گردد.
درنظر گرفتن سلایق وفرهنگ های گوناگون مصرف کنندگان بالاخص مقاصد صادراتی
ازجمله موضوعاتی است که شرکت های بزرگ تولید کننده نوشابه به آنها توجه
دارندودرجهت حفظ افزایش سهم خود دربازار کشورهای دیگر آن رادرنظر می گیرند.
سرمایه گذاری مستقیم خارجی شرکت های بزرگ تولید کننده نوشابه درسایر کشورها
بخصوص کشورهای منطقه خاورمیانه وآفریقا با هدف بهره برداری ازنیروی کار ارزان
21
ومتخصصین فنی آنها ازجمله اقداماتی است که درسالهای اخیر رو به توسعه وگسترش
است .
تولید تحت برند شرکت های بزرگ جهان از دیگر اقداماتی است که برای راهیابی به
بازارهای بین المللی وصادرات محصولات از آنها استفاده می شودو برخی از این شرکت های
تولیدکننده نوشابه داخلی نیز از روش مذکور بهره مند شده اند.
باتوجه به روند رشد جمعیت و همچنین امکان افزایش میزان صادر ات نوشابه های گازدار
غیرالکلی ونیز متنوع شدن محصولات این صنعت ، علیرغم تبلیغاتی که درزمینۀ محدودیت
مصرف نوشابه در رستورانها و اماکن دولتی به عمل آمده ، بنظر می رسدکه باتنوع بخشیدن
به تولیدات وحضورمستمر واحدهای تولیدی دربازارهای جهانی ومنطقه این صنعت ازرشد
وتوسعۀ مطلوبی برخوردارباشد.
22
مشکلات بخش صنعت :
این صنعت علاوه برمشکلاتی از قبیل کمبود نقدینگی ، مشکلات کارگری ، بالا بودن بهره های
بانکی وغیره ، اخیراٌ نیز باتوجه به توصیه های شورای سلامت وصدور دستورالعمل عدم مصرف این
محصول دراماکن ورستوران های دولتی ، واخذ مالیات وعوارض به میزان 15 % بهای فروش
% موضوع ((بند الف قانون برقراری ووصول عوارض ، وافزایش اخذ عوارض جدیدبه میزان 10
8 ) محدودیت هائی فروش نوشابه های گازدار قندی تولید داخل ( بند ق تبصرۀ 14 بودجۀ 6
درمورد مصرف آن به وجود آمده است واین درحالیست ک ه نظر بیشتر صاحبان صنایع
وکارشناسان ذیربط دال برعدم پرداخت عوارض مازاد از واحدها می باشد و کلیه عوارض اخذ شده
بایستی براساس قانون تجمیع عوارض وصول گردد . همچنین سوء تفاهم درمورد همکاری بین
واحدهای داخلی که باواحدهای خارج ازکشور درچارچوب خرید عصاره داشته اند ، موجب بروز
مشکلاتی شده است .
1 %) باتوجه به - شکر مصرفی درتولید نوشابه عمده مواد اولیه را تشکیل می دهد . (حدود 1
افزایش قیمت شکر درسالهای گذشته ومتعاقب آن بالارفتن قیمت تمام شده محصول
وافزایش قیمت مصرف کننده و ازطرف دیگر بادرنظر گرفتن محدودیت های مصرف نو شابه ،
تولید و عرضۀ این محصول با مشکل مواجه شده بود که اخیر اٌ مشکل قیمت شکر باتوجه به
وضعیت فعلی آن روبه بهبود می باشد.
- استقرار بعضی از واحدهای تولیدی در محدوده شهری که مشکلات زیست محیطی را
دربردارند.
- مستهلک بودن ماشین آلات خطوط تولیدی بعضی از واحد های ت ولیدی قدیمی که نیاز به
جایگزینی ، نوسازی و به روزنمودن باتکنولوژی مدرن را دارند.
- عدم توجه کافی به تحقیقات ومطالعات بازار در توسعه بازارهای هدف صادراتی .
- ضعف در سیستم ها وکانالهای توزیع وفروش محصولات .
- ضعف در زیرساخت های مربوط به فعالیت های تحقیق وتوسعه .
23
اقدامات انجام شده :
- با رشد آگاهی های مصرف کنندگان درزمینه ارزش غذائی محصولات غذائی بالاخص
نوشیدنی ها ازسویی ، نظارت وکنترل ها ومحدودیت های ایجادشده ازسوی سازمانهای
بین المللی غذائی وبهداشتی درخصوص تبلیغات مواد غذائی ویا ممنوعیت توزیع برخی
نوشیدنی ها، مخصو صأ نوشابه های گازدار با کالری بالادرمدارس ، صنایع تولیدکننده
نوشابه درصدد غنی سازی محصولات خودضمن تنوع بخشی به آنها بلحاظ کیفیت
وبسته بندی هستند ازطریق افزودن ویتامین های مختلف ، کاهش شکر واستفاده از
شیرین کننده های جایگزین ، کاهش کالری، کاهش افزودنی ها، ک اهش طعم دهنده ها
وارائه اطلاعات لازم درموردمحتوی تغذیه ای نوشابه های تولیدی به مصرف کننده بر
روی برچسب ها اقدام می نمایندکه ازجمله آنها می توان به محصولاتی مثل نوشابه ها
برپایه مواد طبیعی ، عملگرومغذی، انرژی زا، رژیمی و ....... اشاره نمود . شرکت کوکاکولا
سرمایه گذاری های وسیعی رادراین زمینه بخصوص درجهت بازاریابی محصولات فعلی
ونوآوری درموردمحصولات جدید سالم تر انجام داده است . نوآوری های بکار گرفته
شده درمورد احجام ونوع بسته بندی ازفعالیت های مهمی است که طی سالهای
اخیردرموردتولیدات نوشابه صورت گرفته است . هم اکنون طیف وسیعی ازنوشیدنی ها
150 ت ا 10 لیتری ازجنس شیشه ، بطری های پلاستیکی قابل بازیافت ، cc راحجام
قوطی های فلزی، کارتن ها، فویل آلومینیومی دربازارهای جهانی عرضه می گردد . تنوع
مراکز خریدنوشیدنی هااز خرده فروشان تاعمده فروشان متعدد شامل هتلها ، رستورانها
ازعوامل مثبتی است که صنعت مذکور با آن مواجه می باشد. Vending وماشین های
- سرمایه گذاری های توسعه ای انجام شده درسال های اخیردر توسعه شرکتها .
- مشارکت باشرکت های معتبرجهانی درتولیدمحصولات نوشابه تحت لیسانس .
- افزایش توان صادراتی شرکت های تولیدی .
- پراکندگی جغرافیائی واحد های تولیدی درتوسعه استانهای کشور.
- تشکیل انجمن صنایع نوشابه سازی به منظور هماهنگی ویکپارچه نمودن کلیۀ
سیاست گذاری ها وبرنامه ریزی ها و تصمیم گیری ها توسط دست اندرکاران و
24
صاحبان صنایع مربوطه درجهت برنامه های توسعۀ اقتصادی ،سیاسی ، اجتماعی و
کاهش تصدی گری ها ومعضلات ناشی از تصمیم گیریهای چندگانه دراین بخش
صنعت .
- معرفی واحدهای تولیدی مشکل دار وبحرانی بلحاظ عدم نقدینگی وهمچنین استمهال
کلیه بدهی های دولتی به کمیتۀ مربوطه جهت بررسی واستفاده از تسهیلات بانکی .
راهکارهای پیشنهادی :
- درکنارتقویت واحدهای فعال پیشنهاد می شود که سیاست های حمایتی از
سرمایه گذاران این بخش ازصنعت اعمال گردد. باتوجه به اظهارنظر مسئولین ذیربط
وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشکی مبنی برعدم مصرف ومحدودیت مصرف نوشابه
های گازدار ، به نظرمی رسددولت در راستای تغییر و توسعه خطوط تولیدی اینگونه
واحدها ونیز جایگزینی محصولات تولیدی به دوغ گازدار ، آبمعدنی ، ماء الشعیر ،
نوشابه گازدار برپایۀ عرقیات گیاهی وآبمیوه های گازدار که ازسوی ارگانهای ذیربط
پیشنهاد می شود، به واحدهائیکه دراین خصوص سرمایه گذاری نموده اند کمک
ومساعدت بیشتری را مبذول نماید تا بدین ترتیب با رکود تولید وبحران مواجه نشوند.
- کشورهای آسیای میانه بازار بسیار مناسبی برای کالاهای ایرانی است ، باوجود
افزایش شدید رقابت در خصوص بازارهای خارجی توسط کشورهای مختلف ، این
استعداد بالقوه ( کشورهای آسیای میانه ) توسط کشورهای دیگر اشباع خواهد شد. لذا
ضروری است واحدهای تولیدی با تمام توان خود ( حداکثر ظرفیت ) نسبت به تولید
محصولات خود وصادرات آن به کشورهای یادشده اقدام نموده تا بدینوسیله بتوان
میزان صادرات غیرنفتی کشور را افزایش داده وهمچنین مشکلات واحدها از هرحیث
پائین بودن درصد بهره Ĥ منجمله بالابودن توان تولید نسبت به تقاضای بازار و نهایت
وری منتفی گردد.
25
- حمایت های دولتی اعم از معافیت های مالیاتی وگمرکی وتخصیص تسهیلات بانکی با
نرخ بهره کم جهت بازسازی ونوسازی وجایگزینی ماشین آلات خطوط تولیدی بعضی
ازکارخانجات نوشابه سازی. ودستیابی به تکنولوژی مدرن دنیا .
- انتقال آن دسته از واحدهائیکه در بافت شهری قرار دارند به شهرک های صنعتی ویا
خارج از بافت مسکونی که بتوانند شرایط محیط زیست را کسب نمایند.
- جهت بهره برداری بهینه ازسرمایه های ملی کشور لازم است با اطلاع رسانی مستمر
ودقیق از وضعیت این صنعت متقاضیان را به موقع راهنمائی ومطلع نموده ، تا باآگاهی
و اطلاعات کامل نسبت به سرمایه گذاری و ایجاد واحد تولیدی اقدام نمایند.
26
لیست استانداردهای تدوین شدۀ نوشابه :
موضوع شماره چاپ تجدیدنظر سال چاپ
١٣٧٠ ٠ ١ روشهای آزمون نوشاب ههای غیرالكلی گازدار ٤ ١٢۴٩
دامنه آاربرد : آماده آردن نمونه, تعاریف, روشهای آزمون, وسایل و مواد لازم
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٦٠/٢٠
١٣٧٧ ٢ ٢ ویژگیهای نوشابه های گازدار ٦ ١٢۵٠
دامنه آاربرد : تعاریف, ویژگیها, بسته بندی, نشانه گذاری
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٦٠/٢٠
٣ ویژگیهای قوط یهای فلزی غیرقابل نفوذ برای مواد غذایی و
نوشابه ها
١٣٧٢ ٠ ٢ ٢٢٣۴
دامنه آاربرد : تعاریف, ساختمان, شكل, ابعاد, ظرفیت
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٦٠/٠١ , ٥٥/١٢٠ , ٦٧/٢٥٠
١٣٧٩ ٣ ٤ نوشابه های گازدار مالت-ویژگیها ٢٢٧٩
دامنه آاربرد :
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code :
١٣٨٤ ١ ٢٨٣٧ ( ٥ نوشابه های میوه ای (بدون گاز)ویژگیها(اصلاحیه شماره ١
دامنه آاربرد :
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٦٠/٢٠
١٣٧٣ ٠ ٦ ویژگیها و روشهای آزمون آافئین مورد مصرف در نوشابه ١ ٢٨٨۵
دامنه آاربرد : تعریف, ویژگیها, بسته بندی, نشانه گذاری, روشهای آزمون
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٦٠/٢٠
٧
١٣٧٤ ٠ آیین آار بهداشتی واحدهای تولید آننده نوشابه گازدار ١ ٣۶٩٠
دامنه آاربرد : ارایه روش
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٦٠/٢٠ , ٦٧/٠٢٠
27
١٣٧٥ ٠ ٨ ویژگیها و روشهای آزمون میكروبیولوژی نوشاب ههای گازدار ١ ٣٨۴۵
دامنه آاربرد :
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code :
١٣٧٨ ٠ ٩ ویژگی های عصاره (بنیان) نوشابه های گازدار آولا ١ ۴٧١٠
دامنه آاربرد :
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٦٠/٢٠
١٣٧٨ ٠ ١٠ بنیان نوشابه های گازدار طعم دار رنگی - ویژگیها ١ ۴٧١٣
دامنه آاربرد :
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٦٠/٢٠
١٣٨٠ ٠ ١١ چای - روش تهیه نوشابه چای برای ارزیابی چشایی ١ ۵۶٠٨
دامنه آاربرد :
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٤٠/١٠
١٣٨٢ ٠ ١٢ نوشابه - افشرده آب شاه توت - ویژگیها ١ ۵٨٧٩
دامنه آاربرد : ویژگی ها
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٨٠/٢٠
١٣ نوشابه های گازدار مالت – ویژگیها و روشهای آزمون
میكروبیولوژی
٠ ١ ۶٣٠٧
دامنه آاربرد :
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٦٠/٢٠
٠ ١٤ آب میوه ها- نوشابه های ورزشی–ویژگیها ١ ۶۶٩٣
دامنه آاربرد :
تعداد صفحات :
آد قیمت :
آمیته های فنی :
ICS Code : ٦٧/١٦٠/٢٠
28
ضمائم :
- نمودار مصرف سرانه نوشیدنی های غیر الکلی درجهان
- نمودار مصرف سرانه نوشابه در ایران ( لیتر )
- نمودار مصرف سرانه نوشیدنی های غیرالکلی درخاورمیانه
- نمودار مصرف سرانه نوشابه گازدار در برخی از کشورهای جهان
- نمودار مصرف سرانه نوشابه درجهان
29
منابع و مأخذ :
Zenith International -
International Trade Center ( I T C ) -
2007 Brandz ( Millward Brown Optimor ) -
- دفتر آماروفرآوری داده ها – وزارت صنایع ومعادن
- دفتر پژوهش وآموزش وزارت صنایع ومعادن
- دفتر نظارت وارزیابی وزارت صنایع ومعادن
- سالنامه آماری کشور درسال 1383
- موسسه استانداردوتحقیقات صنعتی ایران
- کتاب مقررات صادرات و واردات سال 1385




نوع مطلب :
برچسب ها :

       نظرات
جمعه 27 آبان 1390
محمد باباپور